Sırbistan’da Büyük Hesaplaşma: Vučić Parlamentoyu Feshetti, Sandık 25 Ekim’de!

Sırbistan

Balkanlar’ın kazanı yine kaynıyor. Sırbistan’da aylardır sokakları, meydanları sallayan öğrenci protestoları, iktidara yönelen o sert tepkiler ve bitmek bilmeyen siyasi krizler sonunda sistemin sigortasını attırdı. Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić, 9 Eylül’de nihayet parlamentoyu feshetti ve erken seçim tarihini patlattı: Sırbistan 25 Ekim 2026’da sandık başına gidiyor.

Yani artık mesele sadece sokaktaki sloganlar değil. Siyaset ringinden çıkıp sandığa taşındı.

Peki Belgrad’da asıl oynanan oyun ne? Bu hamle gerçekten bir “demokrasi ve erken seçim” lütfü mü, yoksa yaklaşık iki yıldır sokakta tepesine binen protesto dalgasından kaçmak ve ipleri yeniden eline almak isteyen Vučić’in bir “güç taze uğruna kaçış” hamlesi mi? Sırbistan’da şimdi herkesin büküp büküp sormaya çalıştığı asıl soru bu.

Sokaktaki Öfke Saraya Dayanınca…

Sırbistan az buz değil, tam iki yıldır bir gün bile rahat nefes alamadı. Her şey 1 Kasım 2024’te Novi Sad’daki tren istasyonunun o döküntü çatısının çökmesi ve 16 masum insanın hayatını kaybetmesiyle patladı. O çatı sadece insanları ezmedi; ülkedeki çürümüşlüğü, yolsuzluğu ve liyakatsizliği de gözler önüne serdi.

Öğrenciler kısa sürede bu coğrafyanın en baskın siyasi aktörü haline geldi. Önce adalet istediler. Sonra “sorumlular hesap versin” diye haykırdılar. Sokaklar kilitlendi, üniversiteler bloke edildi, yürüyüşler dalga dalga büyüdü. Ve sonunda o kaçınılmaz talep masaya kondu: Erken seçim.

Vučić uzun süre bu talebi duymamazlıktan geldi, frene bastı. Ama şimdi sandığı kendi açıyor. İşte işin zurnanın zırt dediği yer de tam burada: Ayylarca erken seçim diye yırtınan öğrenci hareketi sonunda istediğini aldı almasına ama oyunun kurallarını, tarihini ve sahasını yine Vučić çizdi. Adam sıkıştığı yerde bile direksiyonu bırakmıyor.

Vučić Bu Seçimde Ne Peşinde?

Burada çok net bir detay var. Vučić halihazırda cumhurbaşkanlığı koltuğunda oturuyor. Anayasa gereği bu makamda süresi dolacağı için siyasi varlığını kaybetmemek, gücü elinden kaçırmamak adına şimdi rota değiştiriyor. Hedefinde başbakanlık koltuğuna zıplamak var.

Yani 25 Ekim’de sadece milletvekilleri seçilmeyecek. Bu seçim, Vučić rejiminin bundan sonra hangi maskeyle yola devam edeceğinin oylaması olacak. Tek adam politikasını bu kez farklı bir makam üzerinden tahkim etmeye çalışıyor.

Fakat karşısında eskisi gibi ipe un seren, dağınık bir muhalefet yok. Karşısında sokağın enerjisini arkasına almış öğrenciler var. Yıllardır siyaset masasının dışında tutulan ama artık “yeter” deyip sandığa yürümeye hazırlanan koca bir kitle var. Asıl kıyamet o kabinde kopacak.

Öğrenciler Sokaktan Sandığa Sıkışabilecek mi?

Sırbistan’daki öğrenci hareketinin en büyük gücü, klasikleşmiş hantal parti mekanizmalarına benzememesi. İşin içinde sadece sağcılar ya da solcular yok; ülkenin gidişatından midesi bulanmış akademisyenler, gençler ve her kesimden insan var. Ortak payda tek: Bu düzenden kurtulmak.

Ancak ortada sert bir gerçeklik de duruyor. Protesto meydanında yüz binleri yan yana getirmek başka bir şeydir, o öfkeli insanları organize edip seçim günü sandık başına taşımak bambaşka bir şeydir. Sırbistan’daki öğrenci hareketinin önündeki en büyük sınav da bu olacak. Meydanlardaki o devasa kalabalık, oy pusulasına aynı güçle yansıyacak mı? İşte bunu zaman gösterecek.

Muhalefetin Kronik Hastalığı: Dağınıklık

Vučić’in karşısındaki tek engel iktidarın devasa devlet imkanları değil. Muhalefetin kendi içindeki o kronik dağınıklığı da bu denklemin en zayıf halkası.

25 Ekim’e kadar önlerinde çok kısa bir zaman var. Bu sürede ortak bir akıl oluşturmak, listeleri netleştirmek ve halka ezber bozan bir vaat sunmak zorundalar. Öğrencilerin bu denklemde nasıl bir strateji izleyeceği hala büyük bir soru işareti. Eğer ortak bir hat tutturabilirlerse Sırbistan’da tablo bir gecede tersine döner. Ama eski hamam eski tas devam eder, o küçük hesaplar yine devreye girerse, Vučić bu virajı da her zamanki gibi rahat atlatır.

Mladić Gölgesi ve Dış Politika Sıkışması

Tabii mesele sadece iç siyasetten ibaret değil. Sırbistan tam bu seçim kararını duyurduğu günlerde, sırtında başka bir büyük yükle daha boğuşuyor: Ratko Mladić krizi.

Mladić’in cenazesi etrafında koparılan devlet destekli gösteriler, Belgrad’ın Brüksel’le olan ipini kopma noktasına getirdi. Avrupalı liderlerin tepkileri, komiserlerin ziyaret iptalleri derken Vučić bir yandan sokaktaki protestolarla, diğer yandan Avrupa’nın diplomatik tecridiyle boğuşuyor. 25 Ekim seçimi bu yüzden sadece “Vučić kalacak mı, gidecek mi?” meselesi değil; Sırbistan‘ın Avrupa’yla olan bağının mı kopacağı, yoksa tamamen kendi kabuğuna mı çekileceğinin referandumu olacak.

Söz Artık Sandıkta

Önümüzde bir buçuk aylık acımasız bir maraton var. Bu kısa sürede tansiyonun düşmesi imkansız. Protestolar yeniden patlayabilir, sokaklar hareketlenebilir, arka kapı diplomasi trafiği hızlanabilir.

Vučić elindeki devlet gücünü, medyasını sonuna kadar kullanarak kampanya yürütecek. Karşısındakiler ise değişim umuduyla buralara kadar gelen yorgun ama kararlı bir halk.

Sırp halkı için denklem artık çok net: Böyle köhne bir düzenle devam mı, yoksa yeni bir sayfa mı?

25 Ekim gecesi sadece bir sandık sonucu açıklanmayacak. Sırbistan’ın önümüzdeki on yıllarda hangi uçuruma yuvarlanacağı ya da hangi yola gireceği o gece mühürlenecek. Büyük hesaplaşma resmen başladı.