Arnavutluk’ta Ücret Artışı Enflasyonun Gölgesinde Kaldı: Eurostat Verileri Ne Söylüyor?

​ Eurostat tarafından açıklanan son veriler, Batı Balkanlar’ın ekonomik panoramasını bir kez daha gözler önüne serdi. Arnavutluk hükümetinin asgari ücreti 40.000 Lek seviyesinden 50.000 Lek seviyesine çıkarma yönündeki radikal hamlesine rağmen, ülke hala bölgedeki en düşük ücret skalasında yer alıyor. Rakamlar, sadece nominal bir artışı değil, aynı zamanda “satın alma gücü standardı” (PPS) açısından giderek açılan bir uçurumu da temsil ediyor.

​Nominal Artış, Reel Kayıp

​ Arnavutluk hükümeti, geçtiğimiz dönemde asgari ücrete %25 oranında bir zam yaparak iş gücü piyasasını canlandırmayı ve göçü engellemeyi hedefledi. Ancak Eurostat’ın karşılaştırmalı analizi, bu artışın bölgesel rekabette Arnavutluk’u bir üst basamağa taşımaya yetmediğini gösteriyor. Karadağ, Sırbistan ve Kuzey Makedonya gibi komşu ülkelerde asgari ücretler sadece kağıt üzerinde daha yüksek değil, aynı zamanda temel tüketim maddelerine erişim noktasında da daha avantajlı bir konumda.

​Ekonomistlere göre, asgari ücretin 50.000 Leke yükseltilmesi, işveren maliyetlerini artırırken, bu maliyet artışı doğrudan ürün ve hizmet fiyatlarına yansıtıldı. Sonuç olarak, işçinin cebine giren fazla para, raflardaki etiket artışları karşısında henüz eve ulaşmadan eridi.

​Satın Alma Gücü Paritesi: Uçurum Derinleşiyor

 ​Eurostat verilerinde en dikkat çekici detay, Satın Alma Gücü Standardı (PPS) verileridir. Bu veri, bir asgari ücretlinin kendi ülkesinde bu maaşla ne kadar mal ve hizmet satın alabileceğini ölçer. Arnavutluk, bu endekste AB ortalamasının ve Balkan komşularının oldukça gerisinde kalıyor.

 Arnavutluk’ta fiyat artış hızı (enflasyon), asgari ücret artış hızını geride bırakmış durumda. Özellikle gıda, enerji ve kira maliyetlerindeki artış, alt gelir grubunun harcanabilir gelirini sıfıra yaklaştırıyor.

​Bölgesel Karşılaştırma (Tahmini Veriler)

Not: Rakamlar döviz kuru ve güncel Eurostat güncellemelerine göre değişkenlik gösterebilir.

​Enflasyon Kıskacı: Neden Artış Hissedilmiyor?

 ​Arnavutluk ekonomisinin en büyük sorunu, ithalata dayalı tüketim yapısıdır. Küresel piyasalardaki enerji ve ham madde fiyatlarındaki dalgalanmalar, Tiran sokaklarındaki marketlere anında yansıyor. Ülkede son bir yıl içerisinde temel gıda maddelerinde yaşanan artışın, asgari ücret zammının reel etkisini nötralize ettiği görülüyor.

​ Ücretlerin artması, işletmelerin operasyonel maliyetlerini yükselttiği için özellikle hizmet ve perakende sektöründe “fiyat ayarlamaları” kaçınılmaz hale geldi. Bu durum, ekonomide “ücret-fiyat sarmalı” olarak bilinen döngüye yol açıyor: Maaşlar artıyor, fiyatlar yükseliyor, satın alma gücü düşüyor ve tekrar maaş artışı talep ediliyor.

​Genç Nüfus ve Göç Riski

​ Düşük asgari ücret ve zayıf satın alma gücü, Arnavutluk’un en büyük kanayan yarası olan “beyin göçü” ve genç nüfus kaybını tetikleyen temel unsurlar olmaya devam ediyor. Genç profesyoneller ve hatta vasıfsız işçiler, 50.000 Lek ile Arnavutluk’ta geçinmek yerine, Almanya veya İtalya gibi ülkelerde asgari ücretle bile daha yüksek bir yaşam standardına ulaşabileceklerini görüyorlar.

 ​Eurostat verileri, Arnavutluk’un bu göç dalgasını durdurabilmesi için asgari ücreti sadece nominal olarak artırmasının yeterli olmadığını, aynı zamanda enflasyonla mücadele ve yaşam maliyetini düşürmeye yönelik yapısal reformlara ihtiyaç duyduğunu kanıtlıyor.

​Uzman Görüşü: Yapısal Reform Şart

 ​Ekonomik gözlemciler, asgari ücret artışının tek başına bir refah göstergesi olmadığını vurguluyor. Arnavutluk’un bölgesel bir cazibe merkezi haline gelmesi için şu adımların atılması öneriliyor:

1. ​Vergi Yükünün Hafifletilmesi: Düşük gelirli çalışanlar üzerindeki vergi dilimlerinin yeniden düzenlenmesi.
2. ​Yerel Üretimin Desteklenmesi: Gıda ithalatına olan bağımlılığın azaltılarak raflardaki fiyat istikrarının sağlanması.
3. ​Kayıt Dışı Ekonomi ile Mücadele: Maaşların bir kısmının elden verilmesi gibi uygulamaların önüne geçilerek sosyal güvenlik sisteminin güçlendirilmesi.

 ​Eurostat’ın verileri, Arnavutluk için bir uyarı niteliği taşıyor. 50.000 Lek rakamı psikolojik bir eşik olsa da, Avrupa ve Balkanlar standartlarında hala “hayatta kalma ücreti” seviyesinde. Eğer fiyat artışları kontrol altına alınamaz ve satın alma gücü iyileştirilemezse, Arnavutluk asgari ücret liginde son sıralardan kurtulmakta zorlanacaktır.

​Kaynakça

• ​Eurostat (European Commission): Minimum Wage Statistics – 2024/2025 Reports. (Avrupa genelindeki asgari ücret karşılaştırmaları ve satın alma gücü paritesi verileri için temel kaynak).
• ​Arnavutluk İstatistik Enstitüsü (INSTAT): Consumer Price Index (CPI) and Labor Market Transitions. (Arnavutluk yerel enflasyon verileri ve iş gücü piyasası istatistikleri).
• ​Balkan Insight: Albania’s Economic Challenges: Wage Hikes vs. Cost of Living. (Bölgesel sosyo-ekonomik analizler ve uzman görüşleri).
• ​Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD): Regional Economic Prospects: Western Balkans Outlook. (Bölgedeki ekonomik büyüme ve reel ücret projeksiyonları).
• ​Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO): Global Wage Report – Albania Country Profile. (Ücret politikaları ve işçi hakları üzerine teknik veriler).
• ​Bank of Albania (BoA): Monetary Policy Reports and Inflation Targets. (Lek para biriminin değeri ve merkez bankasının enflasyonla mücadele stratejileri).